{"id":67965,"date":"2026-06-30T09:53:10","date_gmt":"2026-06-30T12:53:10","guid":{"rendered":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/?p=67965"},"modified":"2026-06-30T09:53:11","modified_gmt":"2026-06-30T12:53:11","slug":"a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/","title":{"rendered":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil"},"content":{"rendered":"\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\"><em>Trazida por imigrantes, B\u00edblia do s\u00e9culo 18 preserva o modelo luterano original, com retratos de Martinho Lutero e a Confiss\u00e3o de Augsburgo<\/em><\/mark><\/p>\n\n\n\n<p>O Memorial Anneken, em Rolante, no vale do Paranhana, Rio Grande do Sul, guarda uma <mark>rel\u00edquia de quase trezentos anos<\/mark>: uma\u00a0<mark>B\u00edblia luterana publicada em 1747<\/mark>, em Nuremberg, na Baviera. Conhecida como \u201c<mark>B\u00edblia de 1747<\/mark>\u201d, exemplar foi adquirido em um sebo, em fevereiro de 2026, e colocado em exposi\u00e7\u00e3o pela Caminho das \u00c1guas, cooperativa ga\u00facha criada em 1923 e integrante do sistema Sicredi. A pe\u00e7a \u00e9 considerada a B\u00edblia luterana\u00a0<a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/historia-hoje\/escrita-11-mil-anos-atras-biblia-hebraica-mais-antiga-do-mundo-ira-leilao.phtml\">mais antiga<\/a> em exposi\u00e7\u00e3o no Brasil.<br>A B\u00edblia de 1747, que est\u00e1 em exibi\u00e7\u00e3o em Rolante, foi trazida da Alemanha por imigrantes do s\u00e9culo 20. A presen\u00e7a de luteranos no Brasil, no entanto, data de 1824, com a chegada dos primeiros imigrantes germ\u00e2nicos a Nova Friburgo, no Rio, e S\u00e3o Leopoldo, no Rio Grande do Sul. Os pioneiros guardavam uma heran\u00e7a secular, com origem no s\u00e9culo 16, quando o monge agostiniano alem\u00e3o e professor universit\u00e1rio <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/reportagem\/afinal-martinho-lutero-realmente-fixou-suas-teses-na-porta-da-igreja.phtml\">Martinho Lutero<\/a>\u00a0liderou um movimento religioso que rompeu com o catolicismo.\u00a0<strong>Lutero<\/strong> lecionava em Wittenberg, na Sax\u00f4nia, quando em 1517 afixou na porta da igreja local um conjunto de reflex\u00f5es condenando a venda de indulg\u00eancias.<br>No s\u00e9culo 16, a Igreja Cat\u00f3lica concedia o perd\u00e3o pelos pecados cometidos pelos fi\u00e9is ou seus parentes mediante uma recompensa financeira. <strong>Lutero<\/strong>\u00a0<mark>contestou a moralidade de tal com\u00e9rcio<\/mark> e seus questionamentos teol\u00f3gicos acabaram por dividir a Igreja e modificar as estruturas sociais e pol\u00edticas vigentes. Da\u00ed surgiriam v\u00e1rios grupos confessionais crist\u00e3os, como luteranos, calvinistas, anglicanos, adventistas e batistas. No Brasil, os luteranos hoje s\u00e3o representados por duas institui\u00e7\u00f5es: Igreja Evang\u00e9lica de Confiss\u00e3o Luterana no Brasil [IECLB] e Igreja Evang\u00e9lica Luterana do Brasil [IELB].<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">Gutenberg e os tipos m\u00f3veis<\/mark><\/h3>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"666\" src=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/prensa-de-Gutenberg_gettyimages.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67966\" srcset=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/prensa-de-Gutenberg_gettyimages.jpg 1000w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/prensa-de-Gutenberg_gettyimages-300x200.jpg 300w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/prensa-de-Gutenberg_gettyimages-768x511.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\">Funcion\u00e1rio do Museu das Terras B\u00edblicas mostrando a r\u00e9plica da impress\u00e3o de Gutenberg, em 2013 (Foto: Getty Images)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>At\u00e9 meados do s\u00e9culo 15, os livros eram escritos manualmente pelo autor ou por um monge copista que reproduzia a obra. Na d\u00e9cada de 1440, <strong>Johannes Gutenberg<\/strong>\u00a0(1396-1468) come\u00e7ou a imprimir os primeiros folhetos com um novo m\u00e9todo: a\u00a0<mark>prensa de tipos m\u00f3veis<\/mark>. <strong>Gutenberg<\/strong> adaptou uma prensa usada na fabrica\u00e7\u00e3o de vinho e criou tipos m\u00f3veis met\u00e1licos para cada letra do alfabeto, o que permitia a montagem de textos e sua aplica\u00e7\u00e3o em folhas de papel soltas, que eram depois juntadas para a composi\u00e7\u00e3o do livro. Em 1455, ele imprimiu o primeiro livro europeu: a <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/historia-hoje\/o-vaticano-pode-esconder-reliquias-que-comprovariam-a-biblia.phtml\">B\u00edblia<\/a>. A partir de ent\u00e3o, era poss\u00edvel imprimir muitas c\u00f3pias da mesma obra em um tempo infinitamente menor.<br>O m\u00e9todo de <strong>Gutenberg <\/strong>logo se popularizou e se manteve quase inalterado pelos s\u00e9culos seguintes. Hoje chamamos o estilo de uma letra de fonte. Na \u00e9poca, era o \u201ctipo\u201d. Cada letra era uma pequena pe\u00e7a met\u00e1lica, feita de uma liga de chumbo, estanho e antim\u00f4nio. Dessa forma, o tip\u00f3grafo montava as palavras, letra por letra, linha por linha, em uma bandeja chamada \u201cgal\u00e9\u201d. Montada na gal\u00e9, a p\u00e1gina do livro era transferida para uma forma. Ent\u00e3o, a tinta era espalhada ou \u201cbatida\u201d sobre os tipos met\u00e1licos com as \u201cbolas de tinta\u201d, fabricadas com couro de carneiro e recheadas de l\u00e3 ou crina de cavalo e montadas sobre um cabo de madeira.<br>A tinta aplicada era diferente da usada em manuscritos. Na prensa, era usado um pigmento de base oleosa, obtido por meio da queima de \u00f3leos vegetais ou resinas \u2014 o que resultava em uma fuligem fina e preta \u2014 e de \u00f3leo de linha\u00e7a fervido, que ajudava na secagem por oxida\u00e7\u00e3o e n\u00e3o mais por absor\u00e7\u00e3o (como nos manuscritos). Depois de aplicada a tinta, o papel era colocado sobre os tipos por meio de molduras que delimitavam o espa\u00e7o de impress\u00e3o e o protegiam de borr\u00f5es. Finalmente, uma prensa aplicava peso sobre ele, usando a press\u00e3o para transferir a tinta para a folha. O maquin\u00e1rio envolvido nas impress\u00f5es de livros \u2014 e tamb\u00e9m de jornais \u2014 sofreu mudan\u00e7as significativas somente no final do s\u00e9culo 19, com a <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/reportagem\/como-revolucao-industrial-afetou-forma-como-dormimos.phtml\">Revolu\u00e7\u00e3o Industrial<\/a>. Ainda assim, o m\u00e9todo manual se manteve at\u00e9 meados do s\u00e9culo 20.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"562\" src=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67970\" srcset=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-3.jpg 1000w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-3-300x169.jpg 300w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-3-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\">Fotografia da B\u00edblia de 1747 (Foto: Divulga\u00e7\u00e3o)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">A B\u00edblia de 1747<br><\/mark><\/strong>Em 1522, <strong>Lutero<\/strong> traduziu o Novo Testamento para o alem\u00e3o tendo como base uma vers\u00e3o grega, a Novum Instrumentum omne, editada por Erasmo de Roterd\u00e3 (1466-1536). A primeira vers\u00e3o completa da B\u00edblia luterana surgiu em 1534 \u2014 para a tradu\u00e7\u00e3o do Antigo Testamento foi usada a vers\u00e3o hebraica da B\u00edblia. Diferente da vers\u00e3o cat\u00f3lica, por\u00e9m, a <mark>variante luterana retirava sete livros da edi\u00e7\u00e3o<\/mark>.\u00a0<strong>Lutero<\/strong>\u00a0considerava esses livros \u00fateis, mas n\u00e3o divinamente inspirados. Um s\u00e9culo depois da Reforma, o duque\u00a0<strong>Ernesto I<\/strong>\u00a0de Saxe-Gota e Saxe-Altenburgo, o Piedoso, pediu que\u00a0<strong>Wolfgang Endter<\/strong>, um renomado impressor b\u00e1varo, criasse um projeto de B\u00edblia de acordo com o modelo luterano. Surgiu, ent\u00e3o, a\u00a0<mark>Kurf\u00fcrstenbibel, a \u201cB\u00edblia do Pr\u00edncipe Eleitor\u201d<\/mark>, e uma linhagem de edi\u00e7\u00f5es que ficariam conhecidas como \u201cB\u00edblias Ernestinas\u201d \u2014 impressas entre 1641 e 1758. Um desses exemplares se encontra em Rolante.<br>A B\u00edblia de 1747 \u2014 a vers\u00e3o que est\u00e1 em exposi\u00e7\u00e3o no <mark>Memorial Anneken<\/mark>\u00a0\u2014 conta os sete livros retirados por\u00a0<strong>Lutero<\/strong>\u00a0e que mais tarde seriam exclu\u00eddos das novas edi\u00e7\u00f5es protestantes. Al\u00e9m de um pref\u00e1cio escrito do te\u00f3logo\u00a0<strong>J. Michael Dilherr<\/strong>, a edi\u00e7\u00e3o tem retratos e breves biografias de Lutero e dos duques de Saxe-Gota e a Confiss\u00e3o de Augsburgo, o texto confessional adotado pela maioria das Igrejas evang\u00e9licas luteranas.<br>Quanto ao papel usado na impress\u00e3o, a mat\u00e9ria-prima usada na produ\u00e7\u00e3o de livros no s\u00e9culo 18 era o papel de trapo, uma mistura de linho e algod\u00e3o. Esse tipo de papel era resistente \u00e0 acidez e \u00e0 a\u00e7\u00e3o do tempo, n\u00e3o ficava quebradi\u00e7o nem amarelava. As ilustra\u00e7\u00f5es da B\u00edblia de 1747 merecem um cap\u00edtulo \u00e0 parte. Elas foram gravadas utilizando duas t\u00e9cnicas. As ilustra\u00e7\u00f5es menores, inseridas no texto, foram feitas em xilogravura. Neste m\u00e9todo, as imagens eram desenhadas em um bloco de madeira, como um carimbo, que podia ser montado na mesma bandeja dos tipos met\u00e1licos.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"562\" src=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-67967\" srcset=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-2.jpg 1000w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-2-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\">Calcografia e xilogravura da B\u00edblia de 1747 (Foto: Divulga\u00e7\u00e3o)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>A t\u00e9cnica usada nas ilustra\u00e7\u00f5es maiores, de p\u00e1gina inteira, era a da calcografia. Neste caso, os desenhos eram feitos por um artista em uma chapa de cobre usando o buril, uma ferramenta de a\u00e7o de ponta afiada. A tinta era ent\u00e3o espalhada por toda a chapa. Com toda a superf\u00edcie limpa, a tinta permanecia depositada nos sulcos deixados pelo buril. Quando o papel era pressionado sobre a chapa, a press\u00e3o dos rolos \u201csugava\u201d a tinta e gravava a imagem.<br>A xilogravura tem tra\u00e7os mais grossos, enquanto a calcografia, que passou a ser utilizada no s\u00e9culo 18, permitia que o artista fizesse linhas muito finas, criando sombras, texturas e express\u00f5es faciais realistas. O artista respons\u00e1vel pelas calcografias da B\u00edblia de 1747 foi Andreas Nunzer.<br>Depois de impressas e secas, as folhas da B\u00edblia eram costuradas \u00e0 m\u00e3o e <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/historia-hoje\/livro-encadernado-em-pele-de-foca-pode-ser-o-mais-antigo-da-noruega.phtml\">encadernadas<\/a> em uma capa de couro de porco curtido que era colado sobre tabuletas de madeira. A superf\u00edcie era decorada com desenhos criados com rolos met\u00e1licos aquecidos, por meio da t\u00e9cnica de grava\u00e7\u00e3o a seco. Fechos e cantoneiras em lat\u00e3o eram aplicados, conferindo o acabamento final. Al\u00e9m de decorativos, os elementos met\u00e1licos eram usados para proteger as quinas da capa do desgaste e para manter o livro fechado, impedindo que as p\u00e1ginas enrugassem com a umidade. A obra podia levar at\u00e9 dois anos para ficar pronta e ser colocada \u00e0 venda. Para al\u00e9m das quest\u00f5es t\u00e9cnicas, religiosas e hist\u00f3ricas, a B\u00edblia de 1747 \u00e9 um <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/sem-categoria\/quilombo-tia-eva-de-campo-grande-vira-patrimonio-cultural.phtml\">patrim\u00f4nio cultural<\/a> inestim\u00e1vel.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.ithbrasil.com.br\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"650\" src=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ITH.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-44638\" style=\"width:305px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ITH.jpeg 800w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ITH-300x244.jpeg 300w, https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ITH-768x624.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Fonte: <a href=\"https:\/\/aventurasnahistoria.com.br\/noticias\/reportagem\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil.phtml\">Aventuras na Hist\u00f3ria<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trazida por imigrantes, B\u00edblia do s\u00e9culo 18 preserva o modelo luterano original, com retratos de Martinho Lutero e a Confiss\u00e3o de Augsburgo O Memorial Anneken, em Rolante, no vale do Paranhana, Rio Grande do Sul, guarda uma rel\u00edquia de quase trezentos anos: uma\u00a0B\u00edblia luterana publicada em 1747, em Nuremberg, na Baviera. Conhecida como \u201cB\u00edblia de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":67968,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21140],"tags":[3168,597,1850,249,30956,30957,26222,3294,30958],"class_list":["post-67965","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-religiao","tag-biblia","tag-brasil","tag-curiosidades","tag-historia","tag-martinho-lutero","tag-prensa-de-gutenberg","tag-reforma-protestante","tag-religiao","tag-revolucao-industrial"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Trazida por imigrantes, B\u00edblia do s\u00e9culo 18 preserva o modelo luterano original, com retratos de Martinho Lutero e a Confiss\u00e3o de Augsburgo O Memorial Anneken, em Rolante, no vale do Paranhana, Rio Grande do Sul, guarda uma rel\u00edquia de quase trezentos anos: uma\u00a0B\u00edblia luterana publicada em 1747, em Nuremberg, na Baviera. Conhecida como \u201cB\u00edblia de [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jornal Fatos e Not\u00edcias\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-30T12:53:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-30T12:53:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Luzimara Fernandes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Luzimara Fernandes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\"},\"author\":{\"name\":\"Luzimara Fernandes\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/d63837fa13ac8666eb9e74e0985d6f81\"},\"headline\":\"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil\",\"datePublished\":\"2026-06-30T12:53:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-30T12:53:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\"},\"wordCount\":1382,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg\",\"keywords\":[\"B\u00edblia\",\"Brasil\",\"curiosidades\",\"hist\u00f3ria\",\"Martinho Lutero\",\"prensa de Gutenberg\",\"Reforma Protestante\",\"religi\u00e3o\",\"Revolu\u00e7\u00e3o Industrial\"],\"articleSection\":[\"Religi\u00e3o\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\",\"name\":\"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-30T12:53:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-30T12:53:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg\",\"width\":800,\"height\":450},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/\",\"name\":\"Jornal Fatos e Not\u00edcias\",\"description\":\"Not\u00edcias em geral\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization\",\"name\":\"Jornal Fatos e Not\u00edcias\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/logo120.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/logo120.png\",\"width\":1227,\"height\":120,\"caption\":\"Jornal Fatos e Not\u00edcias\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/d63837fa13ac8666eb9e74e0985d6f81\",\"name\":\"Luzimara Fernandes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/EU_portal.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/EU_portal.jpg\",\"caption\":\"Luzimara Fernandes\"},\"description\":\"Jornalista MTB 2358-ES\",\"sameAs\":[\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\"],\"url\":\"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/author\/luzimara\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias","og_description":"Trazida por imigrantes, B\u00edblia do s\u00e9culo 18 preserva o modelo luterano original, com retratos de Martinho Lutero e a Confiss\u00e3o de Augsburgo O Memorial Anneken, em Rolante, no vale do Paranhana, Rio Grande do Sul, guarda uma rel\u00edquia de quase trezentos anos: uma\u00a0B\u00edblia luterana publicada em 1747, em Nuremberg, na Baviera. Conhecida como \u201cB\u00edblia de [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/","og_site_name":"Jornal Fatos e Not\u00edcias","article_published_time":"2026-06-30T12:53:10+00:00","article_modified_time":"2026-06-30T12:53:11+00:00","og_image":[{"width":800,"height":450,"url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Luzimara Fernandes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Luzimara Fernandes","Est. tempo de leitura":"8 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/"},"author":{"name":"Luzimara Fernandes","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/d63837fa13ac8666eb9e74e0985d6f81"},"headline":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil","datePublished":"2026-06-30T12:53:10+00:00","dateModified":"2026-06-30T12:53:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/"},"wordCount":1382,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","keywords":["B\u00edblia","Brasil","curiosidades","hist\u00f3ria","Martinho Lutero","prensa de Gutenberg","Reforma Protestante","religi\u00e3o","Revolu\u00e7\u00e3o Industrial"],"articleSection":["Religi\u00e3o"],"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/","name":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil - Jornal Fatos e Not\u00edcias","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","datePublished":"2026-06-30T12:53:10+00:00","dateModified":"2026-06-30T12:53:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#primaryimage","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","contentUrl":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","width":800,"height":450},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/2026\/06\/30\/a-biblia-de-1747-conheca-a-reliquia-alema-preservada-no-sul-do-brasil\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"A B\u00edblia de 1747: conhe\u00e7a a rel\u00edquia alem\u00e3 preservada no sul do Brasil"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#website","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/","name":"Jornal Fatos e Not\u00edcias","description":"Not\u00edcias em geral","publisher":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#organization","name":"Jornal Fatos e Not\u00edcias","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/logo120.png","contentUrl":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/logo120.png","width":1227,"height":120,"caption":"Jornal Fatos e Not\u00edcias"},"image":{"@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/d63837fa13ac8666eb9e74e0985d6f81","name":"Luzimara Fernandes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/EU_portal.jpg","contentUrl":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/EU_portal.jpg","caption":"Luzimara Fernandes"},"description":"Jornalista MTB 2358-ES","sameAs":["https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br"],"url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/author\/luzimara\/"}]}},"cc_featured_image_caption":{"caption_text":"(Foto: Divulga\u00e7\u00e3o) ","source_text":"","source_url":""},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/biblia-alema.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67965"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67971,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67965\/revisions\/67971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jornalfatosenoticias.com.br\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}